บึงบัวที่หายไป

ประเทศไทยใจเดียว คมฉาน ตะวันฉาย...เรื่อง/ภาพ kokkram@hotmail.com                                                                                  บึงบัวที่หายไป                         ผมกำลังจะเล่าถึงบึงบัวที่สามร้อยยอด ที่อยู่ทางด้านตะวันตกของเขาสามร้อยยอด ก่อนจะสรุปอย่างชื่อเรื่อง ต้องรู้ก่อนว่าบึงบัวนี้มันมีมาได้อย่างไร มันเกิดขึ้นมาได้อย่างไร ผมเกิดไม่ทันและหลายคนก็ไม่ทันมันเป็นกระบวนการของธรรมชาติ ที่สั่งสมมานับร้อยๆปี น้ำที่หลากลงมาจากเทือกเขาตะนาวศรีไหลลงมาทางทิศตะวันออก พอใกล้ทะเลก็จะเป็นที่ราบที่เสมอกัน น้ำบางส่วนก็ขัง บางส่วนซึมลงดิน พื้นที่กลายเป็นทุ่งขนาดใหญ่ มีต้นเฟื้อ(หรือปรือ หรือธูปจีน)ขึ้นกันเต็มไปหมด เช่น แถวบ้านสามปะทายหรือย่านใกล้เคียงลองขับรถเลาะเส้นเลียบทะเลจะเห็นทุ่งแบบนี้กว้างใหญ่                           แต่บริเวณที่เป็นบึงสามร้อยยอด กลับมีแนวภูเขาหินปูนขนาดใหญ่กั้น น้ำไหลลงทะเลไม่ได้ ก็เอ่อขังกัน กลายเป็นบึงขนาดใหญ่ ด้านเหนือของเขาสามร้อยยอด มีคลองเขาแดง เชื่อมต่อทุ่งกว้างออกสู่ทะเลได้ น้ำเค็มถ้าเข้ามาได้ก็มาแค่ทางคลองเขาแดง แต่เข้ามาได้ไม่ลึกเพราะน้ำจืดมากกว่า นอกนั้นเป็นทุ่งชุ่มน้ำส่วนตรงเขาสามร้อยยอดเป็นเป็นบึงขนาดใหญ่ เนื้อที่มหาศาล พอมีการประกาศอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอดในปี ๒๕๐๙ ก็ถูกประกาศเป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติ เป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ ๔ แต่เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลแห่งแรกของไทย
บึงบัวสามร้อยยอดราวปี-๓๕-๓๖ บึงบัวสามร้อยยอดราวปี-๓๕-๓๖


                       เดิมที่ประกาศใหม่ๆ ทางด้านบึงบัว(ทิศตะวันตกของเขาสามร้อยยอด) เป็นบึงน้ำกว้างใหญ่ ทุ่งหญ้าธูปฤาษี พื้นที่น้ำท่วมขัง เนื้อที่เริ่มแรกประกาศอุทยานฯ เอาตัวเลขเน้นๆ ก็ที่ ๖๑ ตารางกิโลเมตร หลังจากนั้นก็มีจะผนวก บ้างเพิกถอนบ้าง แต่ก่อนมันจึงเป็นทุ่งกว้าง ขนาดที่มีคำพูดว่า...”วัวสามประทายควายสามร้อยยอด” เพราะมันเป็นทุ่งขนาดใหญ่ วัวควายเดินหากินกันให้เกลื่อนทุ่ง                       บึงสามร้อยยอดเป็นบึงน้ำจืดขนาดใหญ่ที่มีพืชน้ำสารพัดชนิด บัวสาย บัวหลวง บัวบา บัวเผื่อน สันตะวา สาหร่ายข้าวเหนียว สาหร่ายหางกระรอกกอเฟื้อ กอแขม นกน้ำสารพัดชนิด เพราะบึงมันสมบูรณ์ นกน้ำก็มาอยู่อาศัยไม่ไปไหน บัวที่ออกดอกบานตลอดปี บัวสายหมด บัวหลวงบาน ในบึงปลาชุกชุมมาก ชาวบ้านจับปลาขายเป็นอาชีพได้เลย เรียกว่าเป็นบึงน้ำที่สวยและสมบูรณ์แห่งหนึ่ง ความสมบูรณ์จนถูกประกาศให้เป็นพื้นที่ชุมน้ำโลกในอนุสัญญาแรมซาร์
รูปนี้เมื่อ-ก.พ.๕๑-ยังไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก รูปนี้เมื่อ-ก.พ.๕๑-ยังไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก


                             ความเปลี่ยนแปลงมาสู่บึงแห่งนี้ ถ้านับเริ่มแรกก็ตั้งแต่สร้างถนนเพชรเกษมนั่นแหละที่มาขวางทางน้ำบ้างอะไรบ้าง แต่นั่นยังไม่ส่งผลเท่าช่วงที่บ่อกุ้งกำลังเติบโตในบ้านเรา ย้อนไปสัก ๒๐ ปีกระมังที่รอบๆทุ่งสามร้อยยอดที่ประกาศเป็นอุทยานฯ มีบ่อกุ้งเต็มไปหมด น้ำจากบ่อกุ้งจะไปไหน เขาจะขนไปทิ้งลงทะเลไหม ไม่รู้... รู้แต่ความเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนเริ่มมาสู่บึงบัวแห่งนี้แล้ว                              ผมไปเห็นบึงบัวที่นี่ครั้งแรกราวปี ๓๕ แม้จะไม่ใช่ช่วงแรกๆที่ตั้งอุทยาน ฯ แต่ก็เห็นความสมบูรณ์อย่างเหลือเฟือ นี่ขนาดว่ามีบ่อกุ้งแล้วยังขนาดนี้ถ้าเป็นช่วงแรกๆที่ยังไม่มีอะไรมากวนจะสวยงามสมบูรณ์ขนาดไหน ตอนนั้นยังไม่มีเส้นทางศึกษาในบึง แล้วหลังจากนั้นบึงบัวสามร้อยยอดก็เปลี่ยนแปลงไปในทางที่แย่ลงเรื่อยๆ บัวสายเริ่มตายลง เหลือแต่บัวหลวง ต่อมาบัวหลวงตาย เหลือแต่ต้นธูปจีนบ้าง จนกระทั่งปัจจุบัน เหลือแต่น้ำในหน้าฝน มีต้นธูปจีนขึ้นประปราย ยิ่งหน้าแล้งปีนี้ได้ข่าวว่าน้ำลดลงมาก บริเวณที่น้ำท่วมถึงลดขนาดลงมาจนเป็นบึงขนาดเล็ก เมื่อไม่มีบัว ไม่มีพืชอาหาร ไม่มีที่หลบภัย ที่วางไข่ ที่เลี้ยงลูกอ่อน นกน้ำก็ค่อยๆหายไป จนเดี๋ยวนี้ จะบอกว่าบึงบัวสามร้อยยอด ตายแล้ว หมดสิ้นแล้ว ก็ยังได้
ก.ค.-๕๔-เริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนขึ้น ก.ค.-๕๔-เริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนขึ้น


                         สาเหตุเกิดจากความเปลี่ยนแปลงของน้ำในบึงนี่เอง ที่มันไม่เหมาะที่บัวหรือพืชน้ำอื่นๆจะเติบโตได้ จะมาจากบ่อกุ้ง มาจากอะไรผมไม่รู้ มีความพยายามในระดับอุทยานฯ ที่จะปลูกบัวในบึงให้กลับมาไหม แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ปลูกแล้วก็ตาย ๆ ซึ่งดูเหมือนว่า ชะตากรรมของบึงบัวสามร้อยยอด ถูกปล่อยทิ้ง ไม่มีหน่วยงานไหนมาให้ความสำคัญ มาสนใจ แม้กระทั่งกรมอุทยาฯ เจ้าของพื้นที่ ดูเหมือนจะลืมไปด้วยซ้ำว่ามีบึงน้ำที่ชื่อบึงบัวสามร้อยยอด ชื่อบึงบัว แต่ไม่มีบัว                         กลางปี ๕๘ ผมปีนเขาสามร้อยยอดขึ้นไปพร้อม สุริยัน โสรินทร์ ผู้ช่วย ททท.สำนักงานประจวบฯ ปีนขึ้นเขาไปเกือบครึ่งเขา เพื่อดูสภาพทุ่งสามร้อยยอดจากที่สูง บนเขาสามร้อยยอดฝั่งตะวันตกที่ไปนั้น มีถ้ำขนาดใหญ่ มีภาพเขียนสีโบราณกระจายกันอยู่ตามผนังถ้ำ ซึ่งถ้าตีความกันเทียบเคียงกับผาแต้ม ก็คงจะเป็นที่ที่คนในยุคโลหะ ในพันๆปีก่อน คงขึ้นมาประกอบพิธีกรรมอะไรบางอย่าง น่าจะเป็นกลุ่มคนที่อยู่อาศัยในบึงน้ำ หากินกับน้ำ เพราะแต่ก่อนคงน้ำเจิ่งไปทั่ว ถ้ำนี้อาจเป็นที่ฝังศพ แบบที่เคยเจอในหลายๆที่ที่คล้ายคลึงกันบนโลกนี้ก็ได้ จะว่าคนยุคนั้นมาอยู่อาศัยในถ้ำนี้นั้น อันนี้ผมไม่ค่อยเชื่อเท่าไหร่                         มองจากปากถ้ำลงมาเห็นทุ่งหญ้าและขอบเขตบึงสามร้อยยอดลงน้อยลง ทุ่งเฟื้อทุ่งหญ้า ก็เริ่มบาง กลายเป็นทุ่งโล่งๆ พื้นที่ของบึงที่มีน้ำมีขนาดหดลง เห็นแต่ผืนน้ำไม่มีบัว และการคืบคลานเข้ามาของบ้านเรือนเริ่มปรากฏอย่างมีนัยยะ
ภาพวาดสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่เขาสามร้อยยอด-ใน-ปี.๕๘ ภาพวาดสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่เขาสามร้อยยอด-ใน-ปี.๕๘


                        ถ้าปล่อยให้บึงบัวเป็นไปแบบนี้เรื่อยๆ โดยไม่คิดทำอะไร ต่อไปในอนาคตเราจะสูญสิ้นบึงน้ำแห่งนี้ไปอย่างถาวร พื้นที่ชุ่มน้ำโลกเคยถูกประกาศที่นี่ แต่ถ้าเราไปเล่าให้เด็กฟังเด็กอาจจะหัวเราะหาว่าเราโกหก ว่าสภาพแบบนี้หรือที่ถูกขั้นทะเบียนเป็นแหล่งชุ่มน้ำโลก ถ้าเห็นว่าสมควรต้องฟื้นคืนสภาพบึงบัวกลับมา ต้องเป็นวาระของจังหวัดประจวบฯ ของกรมอุทยานแห่งชาติฯ ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ และของคนไทยทุกคน                       ในยุคของเรา เราปล่อยให้อะไรสูญหาย สิ้นสลาย เสื่อมสูญไป นับเป็นความอัปยศ ที่เราส่งมอบมรดก ให้กับลูกหลานแบบขาดๆวิ่นๆ เป็นมรดกที่ชำรุด ใช้คุณค่า เพียงเพราะเราใช้กันอย่างไม่ดูแล และเราดูดายไม่หวงแหน ไม่คิดถึงลูกหลาน แล้วไม่คิดจะซ่อมแซมก่อนมอบให้ลูกหลานอีก                       เมื่อเรามีลูก เรายังอยากสร้างฐานะ สร้างความมั่นคงไว้ให้ลูกของเรา หรือเพียงเพราะบึงบัวนี้มันไม่ได้มีชื่อตัวเราเป็นเจ้าของ แต่มีแค่ว่าความเป็นคนไทยเป็นเจ้าของ เราจึงละเลยมัน เพราะมันเป็นของส่วนรวม ของชาติ เราจึงละเลยมันอย่างนั้นหรือ                      ถ้าไม่ใช่อย่างนั้น...                     ผมเรียกร้องเลยครับว่า ช่วยบึงบัวสามร้อยยอดทีเถอะ..... ........................................................ @ เสาร์สวัสดี-กรุงเทพธุรกิจ ๒๕ มิ.ย.๒๕๕๙ @
สภาพบึงบัวปี-๒๕๕๗ สภาพบึงบัวปี-๒๕๕๗


นกอีโก้งหากินบนซากพืชน้ำที่พากันเน่าตายในปี-๕๗ นกอีโก้งหากินบนซากพืชน้ำที่พากันเน่าตายในปี-๕๗


ภาพเมื่อธันวาคม-๒๕๕๘ ภาพเมื่อธันวาคม-๒๕๕๘


บรรยากาศแบบนี้อาจไม่มีอีกแล้ว

แนะนำให้อ่านต่อ