ภูวัว….ลูกสาวแห่งบึงกาฬ

ประเทศไทยใจเดียว คมฉาน ตะวันฉาย.....เรื่อง/ภาพ kokkram@hotmail.com
น้ำตกถ้ำพระ แหล่งเล่นน้ำที่สนุก น้ำตกถ้ำพระ แหล่งเล่นน้ำที่สนุก


ภูวัว....ลูกสาวแห่งบึงกาฬ ผมไปได้แผนที่ขับรถเที่ยวภาคตะวันออกเฉียงเหนือมาจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย มาดูข้อมูลแล้วต้องบอกว่าข้อมูลบางอย่าง “มั่ว” อย่างใน จ.มุกดาหาร ข้อมูลบอกอุทยานฯภูสระดอกบัว มีแอ่งหินขนาดใหญ่ 11 แอ่ง มีบัวขนาดพันธุ์ต่างๆอยู่เต็มสระ ผมก็นึกว่ามันอุทยานฯเดียวกับที่เราเคยไปหรือเปล่าหว่า เพราะที่ผมไปมันแอ่งหินเล็กๆ กระจัดกระจายกัน ถ้าแอ่งที่มีบัวคงไม่ถึงสิบแอ่ง ทั้งบัวที่อยู่ในแอ่งก็เป็นแค่ชนิดเดียว ดอกเล็กๆ สีขาว ไม่ได้มีมากมายหลายพันธุ์เหมือนที่บอก แล้วออกดอกหรอมแหรม เพราะแอ่งหินขนาดเล็ก มีน้ำขังเฉพาะในหน้าฝน ดินในแอ่งตื้นๆ มันจะไปมีดอกสวยงามได้ไงครับ ไม่มีใครเอาน้ำไปใส่แบบอ่างบัวในสวนนี่นา หน้าแล้งมันก็แห้ง แล้วพอดูรูปประกอบ ผมว่ายิ่งไม่น่าใช่ใหญ่ เพราะบ่อในรูปดูเหมือนบ่อน้ำนางอุสาที่ภูพระบาทมากกว่า พอมาเรื่องภูวัว ของบึงกาฬ บอกว่ามีสัตว์ป่าชุกชุม ช้าง เสือโคร่ง เสือดาว หมี ชะมด ไก่ฟ้า ไก่ป่า ลิง ชะนี นานาชนิด อันนี้บอกเลยว่า “มั่ว” ทำไมผมถึงว่าอย่างนั้น?
น้ำตกเจ็ดสี น้ำตกเจ็ดสี


                  เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัวนั้นเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเพียงแห่งเดียวในอีสานเหนือ อยู่ในเขตบึงกาฬ มีพื้นที่ 116,562 ไร่ ประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 2 พ.ค.2518 อดีตอธิบดีกรมป่าไม้ “ผ่อง เล่งอี้” ท่านเคยเล่าให้ผมฟังว่าท่านนี่แหละที่ขึ้นไปสำรวจ แล้วเขียนข้อมูลเสนอภูวัวให้เป็นเขตรักษาพันธุ์ เพราะมีคนที่นั่นมาให้ข่าวที่กรมป่าไม้(สมัยนั้น)ว่าที่นั่นมีสมัน กรมฯ เลยส่งท่านผ่องขึ้นไปสำรวจแต่ไม่เจอสมันครับ เจอแต่ช้างและธรรมชาติที่สวยงาม รอยสมันที่ว่าชาวบ้านคงเข้าใจผิดมากกว่า ภูวัวมีสัณฐานเป็นหินทราย พวกทรายแป้งเนื้อแดง แบบภูทอก ภูสิงห์ ภูลังกาที่อยู่ใกล้กัน รูปร่างคร่าวๆยาวไปตามแม่น้ำโขง ทางด้าน บ.ภูสวาท ส่วนทาง อ.บุ่งคล้าจะเห็นหน้าผาตัดเป็นแนวดิ่ง เหมือนฝั่งลาว นั่นเป็นเพราะสายน้ำโขงมันกัดเซาะเป็นหมื่นๆปี จึงเกิดที่ราบริมน้ำและหน้าผาตัดแบบ 90 องศา ถ้าผมบอกว่าเป็นหินทรายท่านผู้อ่านคิดต่อเลยว่า พื้นมันต้องเป็นลานหิน ดินเป็นทราย ต้นไม้ต้องเป็นเต็งรัง ซึ่งจะขึ้นกันห่างๆ โปร่งๆ ตามรูปแบบป่าเต็งรัง มีต้นไม้หนาแน่นบ้างในที่ราบริมน้ำ แต่ก็ไม่ใช่ป่าขนาดใหญ่ พื้นที่บางส่วนเหมือนเป็นไร่ซากมาก่อน อาจจะเคยมีคนเข้ามาแผ้วถางทำไร่ในส่วนที่เป็นดินทรายสมัยก่อนประกาศเป็นเขตฯ ถ้าป่าแบบนี้ สัตว์ป่าที่จะมาอยู่มากมายแบบที่ข้อมูล ททท.บรรยายนั้นคงฝันไปแล้วละครับ ยิ่งป่าไม่ได้เชื่อมต่อกับป่าผืนอื่นยิ่งไม่ต้องไปคิดถึงสัตว์ป่าว่าจะมากมายหลายชนิดอย่างที่มั่วข้อมูลมา
สิรินธรวัลลี  หรือสามสิบสองประดง พืชเฉพาะถิ่นที่ภูวัวและภูลังกา เท่านั้น สิรินธรวัลลี หรือสามสิบสองประดง พืชเฉพาะถิ่นที่ภูวัวและภูลังกา เท่านั้น


                 ผมไปเดินป่าที่ภูวัวนี่จนปรุก็ว่าได้ สัตว์ที่เจอส่วนใหญ่จะเป็นสัตว์เล็กๆ พวกชะมด อีเห็น เม่น ส่วนเก้ง กระจงนี่ไม่เคยได้ยินเสียง ไม่เคยเห็นรอย อาจจะมีก็ได้ แต่ผมว่าชาวบ้านน่าจะล่าไปกินหมดแล้วกระมัง สมัยหัวหน้าประสิทธิ์ พุทธบูชา รุ่นน้องผมที่เพชรบุรี เคยไปเป็นหัวหน้าเขตฯภูวัว หัวหน้าประสิทธิ์บอกว่าด่านตรวจสัตว์นครพนม เอาตัวนิ่มบ้าง งูจงอางที่จับได้ตามด่านตรวจ มาปล่อยผมยังเสียวว่าไปเดินป่าที่นี่จะเจอจงอางเข้าสักวัน แต่ก็ไม่เคยเจอ แต่ช้างมีแน่นอน ผมเคยเจอจังๆ ชนิดที่ต้องเดินหนีจนหลงป่าที่นี่มาแล้ว ส่วนพวกหมี ลิงไม่ยืนยัน ชะนีผมดูจากป่าแล้วมันจะโหนต้นไม้ยังไง ป่ามันห่างๆ ต้นเตี้ยๆ แต่เสือไม่มีแน่ๆ เขตฯภูวัวนี้ มีชาวบ้านล้อมรอบทุกด้าน เดี๋ยวนี้ปลูกยางพาราไปจนชิดชายป่า หน้าแล้งถ้าจะดูช้างภูวัว ให้ไปใกล้ๆลำห้วยใหญ่ๆ เจอแน่ แต่ถ้าหน้าฝน ย่านไร่ซากเก่า ดงป่าไผ่เพ็ก ที่ยอดอ่อนกำลังแตกใหม่เจอช้างได้ไม่ยาก ผมก็มาจ๊ะเอ๋กับช้างภูวัวแทบจะเดินชนก็ในดงไผ่เพ็กนี่แหละ วิ่งหนีกันแทบตาย ผมไปภูวัวแทบทุกปี ทั้งเดินป่า หรือไปเที่ยวแบบธรรมดา แต่จะไปในช่วงหน้าฝน เพราะเป็นช่วงที่ภูวัว สวยที่สุด ดอกไม้ดอกไร่ น้ำตก มองไปทางไหนก็เขียว ลานหินกว้างมีความชื้นฉ่ำตลอด สภาพป่าลานหินแบบภูวัวนี้ ฝนตกมาเท่าไหร่ น้ำไหลลงหมด ไม่ซึมลงดิน พอฝนตกน้ำทั้ง 100% เลยไหลรวมแล้วตกลงจากหน้าผาหิน เกิดเป็นน้ำตกที่ใหญ่โตมโหฬารมากๆ ไม่ว่าจะเป็นน้ำตกถ้ำพระ น้ำตกเจ็ดสี น้ำตกถ้ำฝุ่น น้ำตกชะแนน ยังจะน้ำตกเล็กน้ำตกน้อยในป่าลึกอย่างน้ำตกถ้ำจระเข้ ตาดไม้ซี้ ตาดไม้แก่น ตาดช้างล้ม และอีกสารพัดแก่งน้ำ แล้วน้ำตกเหล่านี้ไปง่ายครับ รถจอด แล้วเดินไปอีกไม่ไกล เสียแต่ว่าน้ำตกหลายแห่ง ความที่เป็นหินทรายพอฝนตกก็จะมีตะไคร่น้ำ ซึ่งลื่นมาก และถ้าฝนตกต้องขึ้นหรือออกมาให้ห่างแนวน้ำทันที เพราะน้ำป่าจะมาไวมาก
น้ำตกชะแนน ใหญ่โตในช่วงหน้าฝน น้ำตกชะแนน ใหญ่โตในช่วงหน้าฝน


                    อีกอย่างหนึ่งที่ผมชอบป่าภูวัวคือ ดอกไม้ป่าที่เยอะมาก ละลานตาไปหมด ที่เด่นมากก็ต้องดอกเทียนน้อยที่เป็นสีชมพูเกลื่อนพื้นไปหมด กระดุมเงิน พวกดุสิตา สร้อยสุวรรณามีบ้างแต่ไม่มาก หงอนนาค เอ็นอ้า เปราะหิน ลิ้นมังกร ดอกดินแดง หญ้าผักปราบ หยาดเนตร กล้วยไม้ส่วนใหญ่เป็นกล้วยไม้ดินอย่างยี่โถปีนัง เอื้องม้าวิ่ง เอื้องนางอั๊ว ทั้งปากส้ม ปากฝอย แก้มช้ำ อั๊วเหลืองก็มี รวมทั้งดอกไม้อื่นอีกสารพัด ไปปีไหนไม่มีพลาด ราวกับสวนดอกไม้บนลานหินทีเดียว ถ้าจะเดินป่าที่นี่เดินป่าง่าย เพราะป่าโปร่ง เดินไม่ไกล ไม่มีภูเขาสูง ไม่มีทาก เพราะไม่มีสัตว์ให้ทากมันดูดเลือด เสียก็ตรงถ้าเป็นลานหินมันจะลื่นนี่แหละ เส้นทางที่นิยมมีสองเส้นคือน้ำตกถ้ำฝุ่น-ผากำปั่น-ตาดไม้ซี้-น้ำตกถ้ำจระเข้-น้ำตกชะแนน-สะพานหิน อีกทางก็ที่ทำการ-ยอดผา แล้วลงมาสมทบตาดไม้ซี้-น้ำตกถ้ำจระเข้-น้ำตกชะแนน-สะพานหินเหมือนกัน ทั้งสองเส้นทางค้างคืนในป่า 1 คืนก็เหลือแหล่ รับรองว่าสวยตลอดเส้นทางจริงๆ แต่เลี่ยงไม่ได้กับการเปียก แฉะ ต้องข้ามน้ำใหญ่ ถ้าฝนหนักๆ มีน้ำป่าข้ามน้ำไม่ได้ก็มีผมเคยเจอมาแล้ว ใครจะไปเดินป่า ต้องเตรียมเชือกเส้นใหญ่ ยาวๆ ไปด้วยอาจจะได้ใช้ข้ามลำห้วยหรือโรยตัวลงหน้าผาในยามฉุกเฉิน บนผากำปั่นซึ่งเป็นจุดที่สูงที่สุดนั้นจะเห็นวิวแทบจะรอบข้าง ไว้ดูพระอาทิตย์ขึ้น-ตก ธรรมดาก็จะเห็นวิวแม่น้ำโขง ปากกระดิ่ง ภูเขาควายฝั่งลาว ถ้าโชคดีเจอทะเลหมอกที่นี่จะลืมทะเลหมอกที่อื่นไปเลย
บรรยากาศการเดินป่าภูวัว บรรยากาศการเดินป่าภูวัว


 ดอกไม้เกลื่อนป่า ในภาพ เป็นนางอั๊วแก้มช้ำ กล้วยไม้ดินชนิดหนึ่ง ดอกไม้เกลื่อนป่า ในภาพ เป็นนางอั๊วแก้มช้ำ กล้วยไม้ดินชนิดหนึ่ง


                    แต่ที่ว่ามาทั้งหมด ต้องหน้าฝนอย่างเดียว ช่วง สิงหาคม-ต้นๆตุลาคม จึงจะเป็นอย่างที่ผมว่า ถ้าช่วง ธ.ค.- พ.ค. นั้น จะมาก็ได้แต่ไม่สวยอย่ามาว่ากัน มันแห้งๆ แล้งๆ น้ำตกก็แทบไม่มีน้ำ ถ้าเรามีลูกสาวสักคน เราก็อยากได้ลูกสาวสวยๆ มารยาทงาม ใครมาเห็นก็ชื่นชม พ่อแม่ก็หน้าบาน สำหรับบึงกาฬ ผมว่าภูวัวคือลูกสาวแสนสวยของที่นี่ที่อวดเขาได้ไม่อายใคร ขอแต่ว่า ให้ระวัง สวนยางพาราที่เริ่มแอบเข้าไปปลูกในป่าแล้ว ทั้งชาวบ้านก็ขึ้นไปแอบเอาพันธุ์ไม้หายากลงมาขายกันเยอะแยะท่านผู้ว่าฯบึงกาฬลงแส้หน่วยงานที่ดูแลหน่อย อย่าปล่อยให้ลูกสาวคนสวยถูกข่มขืนซะจนเยินก่อนก็แล้วกัน.... ………………………………………. @ ตีพิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ ประเทศไทยใจเดียว-เสาร์สวัสดี-กรุงเทพธุรกิจ-๒๗ ก.ค.๕๖@
สภาพป่าภูวัวที่คงไม่มีสัตว์ป่าชุกชุม สภาพป่าภูวัวที่คงไม่มีสัตว์ป่าชุกชุม


แนะนำให้อ่านต่อ